Văn hóa nào dẩn đến sự văn minh ?                        KS. Doãn Mạnh Dũng  

Văn hóa chiếm đoạt cần được thay thế bằng văn hóa cống hiến

Loài người thoát sự hoang dã nhờ chấp nhận cùng tồn tại và phát triển trong xã hội loài người. Để xã hội loài người có thể tồn tại và phát triển, mỗi thành viên trong xã hội đều phải tham gia cung cấp cho xã hội hàng hóa hay dịch vụ hữu ích.

Hàng hóa là những vật chất như thực phẩm, nhà ở, áo quần, thuốc uống,  vũ khí  tự vệ …

Dịch vụ là giáo dục, bảo vệ , ca hát…

Nhưng bản năng con người khi chưa được giáo dục  thường mang tính hoang dã. Đặc trưng của sự hoang dã là sự chiếm đoạt. Giữa hoang dã, sức mạnh là nền tảng để sự chiếm đoạt thành công. Chúa rừng xanh chỉ có thể là sư tử, thứ đến là hổ, báo … Nhưng khi chúa rừng xanh già, sư tử lại trở thành mồi ngon cho linh cẩu, kền kền và những thú ăn thịt nhỏ bé khác.

Trong xã hội loài người, sự chiếm đoạt được ghi nhận ngày càng rõ, đó là danh, quyền, vật chất và tình dục.

Không ít con người, năng lực không tương xứng với danh, nhưng nhờ danh mà có quyền để kiếm tiền nhằm thỏa mãn cái ăn và tình dục. Quan sát con người cách kiếm tiền và tình dục thì dể nhận ra bản năng hoang dã  hay văn minh của một cá nhân.

Để tạo ra hàng hóa hay dịch vụ, con người phải dựa vào ba yếu tố : Tài nguyên sức khỏe ,Tài nguyên thiên nhiên và Tài nguyên trí tuệ. Theo thứ tự trên Tài nguyên sau đem lại nhiều lợi nhuận hơn Tài nguyên trước.

Ở những nước lạc hậu, những người giàu thường cấu kết với giới quyền lực để chia nhau Tài nguyên thiên nhiên. Khi Tài nguyên thiên nhiên cạn kiệt những người giàu trên sẽ chiến đấu với nhau để tranh giành Tài nguyên thiên nhiên.

Ở thành phố nọ, sau khi quy hoạch chia chác hết quỹ đất, các mâu thuẩn nội bộ trở thành mâu thuẩn đối kháng và các đại quan địa phương dùng quyền lực đưa đối thủ ra Tòa ném vào tù. Tình  đồng chí, tình bạn trong những năm tháng nằm gai chống giặc … kết thúc.

Ở quốc gia phát triển,ngày càng  nhiều người giàu  biết sử dụng Tài nguyên trí tuệ đưa vào hàng hóa hay dịch vụ để kiếm tiền. Đây là hướng đi đúng và phát triển văn minh của loài người.

Để có khả năng tự học với đỉnh cao trí tuệ, Tổng Bí thư Tô Lâm đã kêu gọi “ càng sớm càng tốt” phổ cập hóa Trung học phổ thông cho toàn dân. Đây là nền tảng để Việt Nam bước vào một kỹ nguyên mới của đất nước.

Trong quá trình học tập, ngoại ngữ giúp chúng ta tiếp cận tinh hoa văn hóa khác trên thế giới.

Hiện nay tiếng Anh là ngôn ngữ mang tính phổ biến  và được sử dụng tại nhiều nước trên thế giới. Thực tiển đã chỉ ra rằng nếu học ngoại ngữ tại nước ngoài thì chỉ cần tám tháng, con người sẽ đủ nền tảng để tiếp tục tự học và sử dụng ngoại ngữ.

Biết dùng ngoại ngữ không phải là thiên tài, thiên tài là biết sử dụng văn hóa trong và ngoài nước để kết nối con người với nhau vì mục tiêu tìm hạnh phúc cho gia đình và đất nước.

Trong học tập, con người ngày càng khám phá sâu các quy luật tự nhiên trong khoa học tự nhiên và khoa học xã hội.

Trong khoa học tự nhiên và khoa học xã hôi, khoa học tự nhiên là khó khăn và là thử thách lớn nhất với loài người.

Khoa học tự nhiên thường có kết quả ngay khi chiếc máy đã thực sự hoạt động tốt trong tự nhiên.

Khoa học xã hội thường cần rất nhiều thời gian để xác định đúng hay sai và thường tích hợp tỷ suất đúng hay sai bằng thống kê.

Để một quốc gia phát triển, cần khuyến khích công dân tham gia học hết Trung học phổ thông, tự học nghề mà mình yêu thích, đưa trí tuệ vào hàng hóa hay dịch vụ để cạnh tranh.

Nói cách khác, để một quốc gia ổn định và phát triển cần khuyến khích công dân cống hiến và xa dần sự chiếm đoạt.

Hình tượng Lục Vân Tiên của Cụ Nguyễn Đình Chiểu là khát vọng của tuổi trẻ Nam Bộ : ham học, yêu công bằng,dám dấn thân vì đại nghĩa.

Với quá khứ cần trân trọng thành quả , vị tha với khiếm khuyết.

Để quản trị quốc gia, nhân loại đã sớm đưa ra Tam quyền phân lập. Nhưng thực tiển đã dạy loài người cần nền Cộng hòa với Tứ quyền phân lập : Lập pháp, Hành pháp, Tư pháp và Tin pháp ( Tin pháp là các thông tin cần công khai và minh bạch- trừ các bí mật quốc gia)

Một đất nước Việt Nam phát triển như hôm nay là tích tụ sự đóng góp của nhiều thế hệ xưa. Các thế hệ xưa tồn tại và phát triển như những lớp phù sa – theo lô-gic thời và thế lịch sử của thời đó.

Việc sử dụng tư duy hiện đại để phê phán và loại trừ các lo-gic xưa là không khách quan.

Giải pháp đơn giản là tôn trọng thành quả của người xưa, miễn rằng các thành quả trên không ảnh hưởng đến tiến hóa của xã  hội hôm nay.

Lịch sử Việt Nam là lịch sử chống ngoại xâm, chúng ta tích lũy chưa nhiều các kinh nghiệm xây dựng  đất nước, vì vậy với những vấn đề còn nhiều quan điểm khác nhau thì nên đối thoại để chọn lọc tinh hoa nhằm hướng đến văn minh ./.