Lợi ích dân tộc cần được đặt trên lợi ích nhóm. KS. Doãn Mạnh Dũng

Kinhtebien online :

Bài này được đưa lên trang web của Hội Biển Tp HCM lúc 6 giờ sáng ngày 11/1/2008. Chưa được 12 giờ, trang Web bị đánh sập vào buổi chiều cùng ngày. Tác giả chuyển bài viết đến trang Vietnamnet, bài được đăng. Vị Giám đốc của Vietnamnet quan tâm đến bài viết , từ Hà Nội vào Sài Gòn đến nhà ,thăm tác giả. Hiện nay, bài trên trang web cũng không còn. May còn bản lưu.

Cụm từ “ Lợi ích nhóm” bắt đầu được  dùng nhiều và ngày càng phổ biến trên các diển đàn tiếng Việt.

“ Lợi ích dân tộc đặt trên lợi ích nhóm” là nguyên tắc trường tồn cho một thể chế văn minh.

Ngày 28/8/2026, tại Hà Nội,  trong lể kỹ niệm 81 năm ngày Tuyên ngôn Độc lập,  Tổng Bí thư -Chủ tịch nước Tô Lâm kêu gọi :

– Lấy hạnh phúc, ấm no của nhân dân làm mục tiêu phấn đấu.

Đó là sự cải cách cụ thể và rõ ràng để tiến đến một kỹ nguyên mới.

Kinhtebien online trân trọng giới thiệu toàn văn bài viết của KS. Doãn Mạnh Dũng :

Bản lưu

Chúng ta đã tham gia WTO là chấp nhận luật chơi chung của thương trường quốc tế.

Vậy nguyên tắc tạo ra lợi nhuận của thương trường là gì ? Đó là lợi nhuận từ lao động sống hiện

Trong thương trường có một định luật vô cùng quan trọng và luôn luôn đúng, đó là : Đầu mối giao thông lớn thì chợ lớn, đầu mối giao thông nhỏ thì chợ nhỏ, đâu mối giao thông mất đi thì chợ cũng mất đi. Vì vậy đầu mối giao thông là nguồn tài nguyên thiên nhiên đặc biệt và quý giá của đất nước.

Để trở thành một cảng trung chuyển công-ten=nơ, cảng cần phải có hai yếu tố cần và đủ, đó là cảng phải nằm trên đầu mối giao thông hàng hải quốc tế và đồng thời có bố cục hợp lý để có vùng nước sâu, rộng và kín sóng gió.

Vịnh Vân Phong đã thỏa mãn hai yếu tố trên. Trước hết vịnh nằm ngay  chân đường trung trực của một tam giác cân, trong đó hai góc đáy là hai cảng trung chuyển Singapore và Hong Kong, còn đỉnh là châu Mỹ. Về bố cục tự nhiên, trên thế giới không thể tìm được vịnh thứ hai như vịnh Vân Phong vừa nằm trên đầu mối giao thông, vừa đạt được 3 nhất : độp sâu đến -30m, rộng nhất và đồng thời kín sóng gió nhất.

Điều may mắn hơn nữa, từ vịnh Vân Phong hoàn toàn có thể xây dựng tuyến đường sắt lên Tây Nguyên. Công ty tư vấn TEDI South đã đánh giá đó là một đường sắt “ khá lý tưởng”. Vfa hơn nữa chúng ta có thể xây dựng tuyến đường sắt từ vịnh Vân Phong đến Stung- tơ- reng của Campuchia, sau đó nối với Pac-xe của Lào  rồi nối với Ubon của Thái Lan. Như vậy từ vịnh Vân Phong hoàn toàn có thể nối với Bangkok bằng đường sắt.

Những tiềm năng trên là món quà vô giá của trời tặng dân tộc Việt Nam.

Vì vậy thật là thường tình, khi các thương gia nước ngoài mong muốn sử dụng vịnh Vân Phong là một cảng chuyên dùng. Vì yếu tố tự nhiên tốt sẽ đem lại lợi nhuận còn lớn hơn cả sức lao động mà con người phải bỏ ra.

Ví như Nhà máy lọc dầu Vũng Rô vốn 100 % nước ngoài . (Chương trình xây dựng chỉ trong 4 năm vì họ không phải xây đê chắn sóng và sử dụng trạng thái tự nhiên kín sóng và  gió của vịnh. Trước đây Total thiết kế nhà máy lọc dầu ngay tại khu vực Đầm Môn. May mắn nhờ cựu Thủ tướng Võ Văn Kiệt không chấp nhận xây dựng nhà máy lọc dầu vì muốn sử dụng vịnh Vân Phong cho chương trình du lịch nên hôm nay chúng ta mới có ngày động thổ xây dựng cầu cảng công-tai-nơ tai Đầm Môn.

Hôm nay, môt đai gia Hàn quốc ,  muốn sử dụng 969 ha tại Sơn Đừng, khu vực Đầm Môn để xây dựng Nhà máy luyện thép.

Khi nghiên cứu Nhà máy lọc dầu, nếu chúng ta xây dựng Nhà máy lọc dầu tại Sơn Đừng thì đó sẽ là Nhà máy lọc dầu có điểm số so sánh lớn nhất so với tất cả các vị trí Nghi Sơn, Dung Quất, Long Sơn và cả Vũng Rô.

Lý do cơ bản khu vực Đầm Môn là mơ ước của các cảng chuyên dùng vì nơi đó có độ sâu tự nhiên thỏa mãn các loại tàu lớn nhất trên thế giới, độ rộng đủ cho tàu quay trở.

Vây khu vực Đầm Môn và Sơn Đừng sử dụng cho mục tiêu gì là tối ưu ?

Nguyên tắc đầu tiên là tàu to sóng to tàu nhỏ sóng nhỏ. Riêng với tàu công-ten-nơ và tàu khách cần chổ đậu rất lặng sóng để nâng cao tốc độ xếp dỡ hàng và an toàn cho tàu khách Khu vực Đầm Môn, Sơn Đừng rất lạng sóng nên ưu tiên cho khu vực tàu công-ten-nơ và tàu khách.

Khu vực Đầm Môn và Sơn Đừng là khu vực dòng chảy khó đối lưu nên rất nhạy cảm với các laoij hàng hóa có tiềm năng gây ô nhiểm như tàu chở quặng sắt và than.

Khu vực Đầm Môn và  Sơn Đừng rất nhạy cảm với các hàng rơi vãi  và các chất thải sẽ gây ra cạn vịnh khi có nhà máy luyện thép bằng than hay cản bằng điện vì một lượng lớn tro của lò cao bị rơi vãi hay theo nước mưa chảy vào vịnh.

Khu vực Đầm Môn và Sơn Đừng được bao bọc bởi các đồi và núi. Vì vậy nhiệt phát ra từ Nhà máy luyện thép sẽ làm tăng nhiệt độ trong khu vực trung tâm thương mại, du lịch và dịch vụ Vân Phong.

Khi chúng tôi đưa ông Đại sứ Mỹ – Raymond F. Burghardt , đến thăm vịnh Vân Phong  ngày 16/5/2003, ông Đại sứ nói rằng :

• Đây sẽ là một siêu đô thị của Đông Nam Á trong tương lai.

Trên VTV1, khi phỏng vấn về Trung tâm thị trường chứng khoán của Việt Nam trong tương lai, Tiến sĩ  Bùi Kiến Thành , một nhà tài chính có danh của nước Mỹ đã cho rằng :

• Có thể không phải là Hà Nội và cũng không phải là Sài Gòn mà có thể là vịnh Vân Phong.

Giữa Hà Nội, Nhà máy ô-tô 1-5 phải di chuyển ra ngoại ô để dành đất cho lỉnh vực thương mại và dịch vụ.

Bên bờ vịnh Nha Trang, một tượng đài liệt sĩ hoành tráng với chút khói hương cũng phải di chuyển vì bị ngại làm “buồn lòng” du khách !

Vậy tại sao giữa một trung tâm tài chính, thương mại  tương lai của cả một quốc gia lại xây dựng một Nhà máy thép với diện tích 969 ha ?

Quyền xin xây dựng cảng chuyên dùng là quyền của các thương gia. Nhưng quyền cho là quyền năng của các nhà quản lý nhà nước.

Gần đây một số quan chức được mời sang Hàn quốc  và tỏ ra ủng hộ dự án Nhà máy luyện thép tại Sơn Đừng. Nếu họ sốt ruột vì sự phát triển quá chậm của Dự án cảng vtrung chuyển Vân Phong thì có thể có sự đồng cảm, nhưng nếu vì  “ lợi ích nhóm” thì quá tầm thường và miễn bàn.

Tại sao cảng Trung chuyển quốc tế Vân Phong phát triển quá chậm ?

Xin thưa, từ năm 1998, tư tưởng khu kinh tế mở Vân Phong đã được đề xuất nhưng đã bị kìm lại vì cần đẩy khu kinh tế mở khác.

Hơn nữa sau nhiều năm, vịnh Vân Phong vẩn chưa có một bản quy hoạch chi tiết của một đô thị, chưa có chuẩn một mô-tuýp về kiến trúc. Chúng tôi từng đề xuất nên tổ chức thị kiến trúc cho khu đô thị Vân Phong nhưng mọi việc vẩn chưa tiến triển.

Ai là người đề xuất để công ty Hàn quốc xây dựng Nhà máy luyện thép trong Đầm Môn- Sơn Đừng ?

Xin những ai đó nên thận trọng.

Với góc độ là người nghiên cứu và đề xuất cảng Trung chuyển quốc tế Vân Phong, tôi khẵng định rằng nếu chấp nhận xây dựng Nhà máy luyện thép tại Sơn Đừng thì đó là một chủ trương sai lầm cực kỳ nghiêm trọng vì  các lý do sau :

1. Khu vực đã hoạch định trung tâm thương mại, dịch vụ và tài chính lại có Nhà máy luyện thép với diện tích gần 1.000 ha  thì chắc chắn hiệu suất nộp thuế của Nhà máy luyện thép trên một mét vuông đất không thể bằng nguồn thu từ thương mại, dịch vụ và tài chính.
2. Nguồn nguyên liệu và chất từ Nhà máy luyện thép đe dọa sự ổn định độ sâu của vịnh Vân Phong nhất là khu vực Đầm Môn, Sơn Đừng.
3. Khu vực Đầm Môn, Sơn Đừng được bao bọc kín bởi các đồi núi cao, nên khí thải khó thoát ra phía ngoài và dể tạo ra các cơn mưa axit trong khu vực Trung tâm tài chính và dịch vụ.
4. Nguồn cung ứng quặng sắt, nhiên liệu than hay thành phẩm sẽ tạo mật độ tàu cao không cần thiết trong khu vực phải ưu tiên điều động các tàu công-ten-nơ siêu dài, siêu lớn.
5. Vị trí Sơn Đừng là vị trí được hoạch định cho tàu khách lớn nhất thế giới neo đậu nay được sử dụng cho cảng chuyên dùng thì khó tìm vị trí khác cho tàu khách. VÌ cầu tàu cho tàu khách không được nằm giữa các cầu tàu công-ten-nơ vì làm gián đoạn sự di chuyển công-ten-nơ từ bến này sang bến khác.
6. Hiệu quả xây dựng cầu tàu khách lớn nhất thế giới tại Sơn Đừng chắc chắn thích hợp hơn là Nhà máy luyện thép vì sử dụng đất ít và có tác động cho cả khu vực du lịch của Khánh Hòa.
7. Khu vực xây dựng Nhà máy luyện thép dự kiến sẽ là khu vực bệnh viện và nghĩ dưỡng tốt nhất. Vị trí trên có khả năng chống với các cơn bão trực tiếp vào vịnh Vân Phong.
8. Phía Đông của Nhà máy luyện thép dự kiến là Trung tâm của Thành phố Vân Phong, nay xây dựng Nhà máy luyện thép thì Trung tâm Thành phố Vân Phong chỉ còn cách Nhà máy luyện thép vài trăm mét.
9. Nhiệt độ tỏa ra từ Nhà máy luyện thép chắc chắn làm tăng nhiệt độ khu vực Trung tâm Thành phố Vân Phong trong tương lai.

Một tiềm năng có thể sử dụng vào nhiều mục tiêu khác nhau. Nhưng mục tiêu nào là ổn định và lâu dài thì cần ưu tiên. Sản xuất thép cần mặt bằng vùng đất rộng và xa dân cư. Mớn nước cảng chuyên dùng cho Nhà máy luyện thép hoàn toàn có thể cải tạo ở nhiều địa điểm trên bờ biển Việt Nam nhưng vị trí cảng Trung chuyển thì chỉ có một, không thể có hai. Xin nói thêm, kênh Kra của Thái Lan được thiết kế với độ sâu -26m. Ở Việt Nam, cảng Cam Ranh co độ sâu giới hạn -20m, Vũng Rô -19m, chỉ có vịnh Vân Phong có giới hạn độ sâu là -30m. Như vậy ở Việt Nam, không có vị trí nào có thể thay thế cảng Vân Phong. Các trường Đại học Trung Quốc dạy các sinh viên rằng , các tuyến nước sâu chưa dùng dùng đến cần được bảo vệ, không được xây dựng các công trình trên bờ hay dưới nước vì đó là Tài nguyên vô giá của quốc gia.

Vậy tại sao cứ phải chọn vị trí cảng trung chuyển công-ten-nơ để làm Nhà máy luyện thép ?

Phải chăng lợi ích của ai đó trong Cảng trung chuyển quốc tế Singapore và Hồng Kong là đồng nhất với Nhà máy luyện thép ?

Nghị quyết 4 của BCH Trung ương Đảng khóa X đã khẵng định kinh tế biển se chiếm vị trí cơ bản của nền kinh tế  và “ đến năm 2020 kinh tế biển và ven biển đóng góp 53-55 % tổng GDP  của cả nước” và “ xây dựng một  số thương cảng quốc tế có tầm cở khu vực”.

Xét về tiềm năng cảng biển, ở Việt Nam không có vị trí nào tốt bằng vịnh Vân Phong. Nay không thể vì một dự án sản xuất thép mà phải hy sinh một đầu mối giao thông hàng hải không chỉ của Việt Nam mà của cả Đông Nam Á. Tư tưởng xây dựng Nhà máy luyện thép tại Đầm Môn và Sơn Đừng trong vịnh Vân Phong là đi ngược lại tinh thần của Nghị quyết Trung ương ngày 09/2/2007.

Bài học kênh Kra còn nóng bõng. Khi chưa có dự án khởi công dào kênh Kra thì miền Nam Thái Lan khá yên ổn. Nhưng từ năm 2000, khi rục rịch khởi công kênh Kra thì nội chiến vùng Nam Thái Lan chính thức bùng nổ và ngày càng ác liệt.

Việt Nam khi định làm cảng Trung chuyển quốc tế Vân Phong thì các nhóm du lịch Hồng Kong, Singapore phản đối. Vfa hôm nay một chương trình thép được tung ra, ngáng bước đi của cảng Vân Phong.

Thương trường luôn luôn là chiến trường. Không có bạn vĩnh viển, chỉ có quyền lợi của Tổ quốc Việt Nam là vĩnh viển.

Xin đừng vì chút lợi nhỏ của Nhóm mà hy sinh quyền lợi lâu dài của đất nước. Lịch sử sẽ rất công bằng.

Ngày phán xét tuy xa nhưng không tránh được, như kim giờ vẩn đợi kim giây.

Hà Nội, 01 giờ 30 phút ngày 11 tháng 1 năm 2008.

Doãn Mạnh Dũng – Phó Chủ tịch , Tổng thư ký Hội Khoa học Kỹ Thuật Biển Tp HCM./.