Nên dành nguồn nước Sông Ba cho Cảng Văn Phong. KS. Doãn Mạnh Dũng
Lưu vực sông Ba lớn nhất miền Trung Việt Nam
Bài số 14, báo KHPT số 39(855) ngày 01/10/1999.
Có người lo lắng về năng lực cung cấp nước ngọt cho Cảng trung chuyển quốc tế Vân Phong. Đây là một yếu tố chính quyết định sự hình thành một Cảng trung chuyển quốc tế. Trên phương diện khai thác Cảng, để một Cảng biển có số ngày khai thác nhiều nhất trong năm, vùng Cảng phải có lượng mưa bão thấp. Vịnh Vân Phong có lượng mưa 1.300 mm/năm rất lý tưởng so với nơi khác, gần đó có lượng mưa 2.699 mm/năm. Song phải chăng, tại một cảng lương mưa sẽ tỷ lệ thuận với khả năng cung cấp nước ngọt.
Nước ngọt là yếu tố sống còn với người đi biển. Mỗi con tàu có nhu cầu từ 100 tấn đến 1000 tấn cho mỗi lần ghé vào cảng.
Khả năng cung ứng nước ngọt cần dựa vào 4 yếu tố cơ bản;
– Lưu vực của con sông cung ứng nước ngọt phải rộng lớn.
-Lưu lượng mưa trên lưu vực phải cao.
-Thượng nguồn dòng chảy phải thuận tiện cho việc xây dựng các hồ chứa nước để bảo đãm lưu lượng cung cấp ổn định quanh năm.
-Vị trí cảng phải gần hạ lưu con sông cung ứng nước ngọ.
Khảo sát bờ biển miền Trung Việt Nam, chúng ta thấy dãy đồng bằng ven biển đều hẹp. Các dòng sông đều ngắn, dốc. Vì khí hậu nhiệt đới gió mùa và bị ảnh hưởng bởi dãy Trường Sơn, nên mưa và bão ở miền Trung đều tập trung trong thời gian ngắn ở chân dãy Trường Sơn. Mùa mưa bão : thừa nước. Mùa khô : thiếu nước. Dãy đồng bằng ven biển miền Trung từ Quảng Bình đến Vũng Tàu có thể coi như ốc đảo. Lượng nước ngầm bị hạn chế. Còn tìm kiếm lượng nước lớn cho nông nghiệp công nghiệp hay cung ứng cho một Cảng trung chuyển thì phải hương vào lượng nước mưa được tích trữ trong các hồ.
Sông Ba ở phía Bắc vịnh Vân Phong có lưu vực lớn nhất miền Trung với 13.900 km2, và tổng lưu lượng 10,4 tỷ m3/ năm. Lưu vực sông Ba lại rất thuận tiện cho việc xây dựng các hồ chứa nước, kết hợp với thủy điện. Các hồ An Khê, Suối Lô, Dak Po Drat, Ya Ring, Sông Hinh, Suối Tha, Suối Bắc có tổng dung lượng 5840 triệu M3. Sông Hinh với dung 323 triệu M3 kết hợp với thủy điện sắp hoàn thành. Việc đặt nhà máy nước ở hạ lưu Sông Ba để cung ứng nước cho Cảng trung chuyển Vân Phong là có thể thực hiện.
Hiện nay các nhà thủy lợi đang hoạch định nắn dòng Sông Ba tại An Khê để chuyển một phần nước từ hạ lưu Sông Ba sang Sông Côn tỉnh Bình Định vì vùng này thiếu nước về mùa khô. Chúng ta cần hết sức cân nhắc kế hoạch trên vì các lý do sau :
Nước ngọt là hàng hóa thiết yếu “ dể dàng xuất khẩu với khối luongj rất lớn “ qua tàu nước ngoài vào Cảng trung chuyển Quốc tế Vân Phong trong tương lai và cung ứng cho các trung tâm đô thị và công nghiệp quanh vịnh Vân Phong và Phú Yên,Với tuyến đường sắt Đông Tây Cảng Vân Phong ( Việt Nam) – Strungtreng ( Kampuchia)- Paksé (Lào)- Ubon ( Thái) hình thành và tuyến nhánh từ Đăc Nông- Ban Mê Thuột nối với tuyến đường sắt Đông Tây ra đời thì chúng ta hoàn toàn hy vọng nguồn bauxit khổng lồ từ Đắc Nông về Phú Yên để hình thành trung tâm luyện nhôm và hợp kim nhôm lớn nhất Đông Nam Á. Khi trung tâm luyện nhôm hình thành, sẽ dùng điện của Sông Hinh và một lượng nước rất lớn từ lưu vĐèo Cảực Sông Ba. Do đó, việc bảo vệ nguồn nước Sông Ba là yếu tố cơ bản cho sự ra đời công nghiệp nhôm tại vùng Bãi Tiên, Bắc Đèo Cả- Phú Yên.Hiện nay Việt Nam đang xuất gạo với khối lượng lớn. Nếu chúng ta tổ chức lưu thông gạo để dàng ra miền Trung thì đất miền Trung có thể chuyển dần từ cây lúa nước sang trồng loại cây cần ít nước hơn lúa mà lại có hiệu quả kinh tế hơn.Ở miến Trung, hiện tượng thiếu nước về mùa khô, không chỉ ở lưu vực Sông Côn Bình Định mà còn là hiện tượng phổ biến ở tất cả lưu vực của các con sông duyên hải kể cả Đắc lak cao.Với phân tích trên, chúng ta còn thấy rõ thêm việc cung ứng nước ngọt cho Cảng trung chuyển quốc tế Vân Phong là thuận lợi hơn rất nhiều so với nhiều Cảng khác ở miền Trung./.
