Nên điều chỉnh hướng đê chắn sóng cảng Dung Quất.         Ks. Doãn Mạnh Dũng (Hội KHKT Biển Tp. HCM)

Mô hình đê chắn sóng cho cảng Dung Quất

Bài sô 22- Báo KHPT số 21/6 ( 1195) ngày 09/6/2006

Kinhtebien online : 6 nguyên tắc hình thành cảng biển ở miền Trung Việt Nam.

Ví dụ : Việt Nam đang xây dựng cảng Liên Chiểu. Vịnh Đà Nẵng là vùng nguy hiểm khi có gió mùa Đông Bắc hay khi có bão.

Vào mùa gió Đông Bắc khi chờ vào cảng, tàu sẽ neo đậu tại đâu để vào cảng Liên Chiểu  ?

Xin trân trọng giới thiệu quan điểm của KS. Doãn Mạnh Dũng

Bản in báo KHPT

Mô hình đê chắn sóng cảng Dung Quất gồm hai  nhánh : nhánh đê Nam-Bắc và nhánh đê Đông-Tây. Hiện đã thi công được 500 m nhánh đê Đông-Tây.

Để tìm hiểu dòng nước mặt, người ta thả các vật nổi ở biển Đông Việt Nam và ghi lại vết di chuyển của chúng. Kết quả vết di chuyển của vật nổi đã chỉ ra vết di chuyển của dòng nước mặt chạy dọc bờ biển Việt Nam trong các tháng 1,2,3,4, 8,9,10,11,12. Như vậy một năm thì có 9 tháng, dòng nước mặt chạy dọc bờ biển miền Trung theo hướng Bắc-Nam. Dòng nước mặt di chuyển là từ nguyên nhân gió. Chính gió mùa Đông Bắc là tác nhân tạo ra dòng nước mặt.

Để tìm hiểu dòng nước ngầm, tôi đã phát hiện điều thú vị sau : Do sự chênh lệch nhiệt độ giữa Xích đạo và Bắc cực nên có hiện tượng hoàn lưu nước biển : dòng nước nóng chảy trên tầng mặt từ Xích đạo về Bắc cực và dòng nước lạnh chảy tầng đáy từ Bắc cực về Xích đạo. Chúng ta quan tâm đến dòng lạnh ở đây. Trong khoa học cơ bản, chúng ta biết lực Coriolis là lực quán tính tác động lên một vật đang di chuyển trên Trái đất.

Ví dụ ta bắn một viên đạn đại bác từ phía Bắc cực về Nam Cực theo đường kinh tuyến thì viên đại bác sẽ lệnh về phía Tây ở Bác bán cầu và lệch về hướng Đông ở Nam bán cầu. Bắn viên đại bác theo hướng vĩ tuyến thì viên đại bác bị ép xuống đất nếu bắn về hướng Tây và viên đạn sẽ bị nâng lên nếu nếu bắn về hướng Đông.

Từ lý thuyết trên, chúng  ta thấy dòng lạnh chảy ngầm từ Bắc cực về Xích đạo vừa di chuyển theo hướng kinh tuyến Bắc -Nam vừa di chuyển theo hướng vĩ tuyến Đông-Tây. Khi di chuyển theo hướng Đông-Tây , dòng lạnh bị ép xuống đáy đại dương. Vì vậy, chúng có khả năng đùn cát rất lớn từ biển đẩy vào bờ. Đó là động lực cơ bản đã sắp xếp sa bồi ở bờ biển miền Trung và miền Nam của Việt Nam.

Quay lại vị trí địa lý Dung Quất, ta thấy sông Trà Bồng dài chỉ có 56 km, nhưng bắt nguồn từ các vùng núi cao đến 1.442m. Mùa mưa lại tập trung trong 4 tháng : 9,10,11,12. Vì vậy sông Trà Bồng là nguồn kéo sa bồi lớn từ dãy Trường Sơn ra biển. Ngoài ra, bờ biển phía Bắc vịnh Dung Quất là nguồn cung cấp sa bồi cho vịnh Dung Quất, nên đê chắn sa bồi và sóng cho vịnh Dung Quất cần chống dòng chảy từ hướng Bắc-Nam.

Mô hình hiện tại rõ ràng sẽ tạo ra cụm sa bồi ở cửa sông Trà Bồng dọc theo đê chắn sóng Nam- Bắc và bị đẩy vào vùng cảng Dung Quất.

Với mô hình đê chắn sóng hiện nay, khả năng chống bão của cảng Dung Quất kém mà hàng năm phải đầu tư cho chi phí nạo vét. Nếu đê Đông Tây càng kéo dài trong chưa xây dựng đê Nam Bắc thì cát sẽ lấp nhanh vịnh Dung Quất. Đê Đông Tây càng kéo dài thì càng khó chỉnh cửa vào vịnh Dung Quất sau này.

Vì những quy luật khắc nghiệt của tự nhiên, tôi đề xuất 6 nguyên tắc bố cục hệ thống cảng biển miền Trung Việt Nam như sau :

1. Cảng phải tránh được dòng hải lưu Bắc-Nam đi vào vùng neo đậu hay khu cầu bến nhằm giảm chi phí nạo vét hoặc không thể nạo vét được.
2. Cảng phải tránh được gió mùa Đông Bắc, gió Tây Bắc,, gió Bắc, vì gió mùa Đông Bắc khi vào bờ biển Việt Nam gặp dãy Trường Sơn đã đổi thành gió Tây Bắc và gió Bắc.
3. Cảng phải tránh gió từ hướng Đông để tránh bão. Với các cảng phía Bắc Trung Bộ cần chú ý khả năng bão vào từ hướng Đông Nam. Đặc điểm bão biển Đông Việt Nam xoáy theo chiều ngược kim đồng hồ nên các vịnh kín hướng Đông hay Đông Nam mà hở hướng Bắc vẩn chịu tác hại của bão.
4.  Vịnh hình thành khu vực cảng phải không có cửa sông lớn, vì đó là nơi thoát sa bồi từ dãy Trường Sơn ra biển Đông.
5.  Luồng ra, vào cảng không nên gần bờ vì sa bồi từ đáy biển có xu hướng di động từ Đông sang Tây trên toàn bộ dãy bờ biển Đông Việt Nam.
6. Cảng phải có khu vực neo tránh gió mùa và bão, đưa đón hoa tiêu an toàn./.