Sáu nguyên tắc bố cục cảng biển miền Trung.     KS. Doãn Mạnh Dũng ( Hội KHKT Biển Tp. HCM)

Bố cục cảng Cam Ranh và Vân Phong là điển hình cho mô hình bố cục Cảng biển cho miền Trung Việt Nam.

Kinhtebien online :

Đây là một bài báo rất ngắn để tiết kiệm thời gian cho bạn đọc. Bài báo công bố những trí tuệ chưa dạy trong các trường Đại học trong và ngoài nước về bờ biển miền Trung Việt Nam. Để hoàn thành bài viết này, tác giả phải tự hoàn thành những lý thuyết bồi lấp bờ biển miền Trung Việt Nam và trực tiếp khảo sát  bờ biển Việt Nam từ Móng Cái đến Hà Tiên trong 15 năm. Tác giả tự tin, bài báo sẽ hữu ích cho nhiều thế hệ người Việt Nam sau này muốn cải tạo hay xây dựng cảng biển nhân tạo tại miền Trung Việt Nam.

Kinhtebien online trân trọng giới thiệu bài báo quan trọng này đến bạn đọc :

Bài số 45, báo KHPT số 25/11(1451 ) ngày 8/7/2011

Bản in báo KHPT

Với tư duy “ Đô thị và cảng biển song hành ở miến Trung”  ( Báo KHPT số 23 ngày 17/6/2011), thì việc xây dựng cảng biển ở miền Trung là nhu cầu thiết yếu để tạo việc làm cho người dân sống trong đô thị.Vậy bố cục cảng biển ở miền Trung như thế nào là đúng?

Trước hết một cảng biển được hình thành trên nguyên tắc phải thỏa mãn : Tổng chi phí vận tải sau lưng cảng và phía trước cảng cùng với chi phí tại cảng là ít nhất. Để chi phí tại cảng là ít nhất thì cần sử dụng các yếu tố tự nhiên và giảm chi phí nạo vét trong cảng. Một cảng biển tốt phải hội tụ nhiều yếu tố. Vì vậy cầu, bến cảng là loại tài nguyên đặc biệt, giúp con người làm dịch vụ, tạo giá trị gia tăng cho sản phẩm. Con người phải tổ chức đô thị của mình sao cho không ảnh hưởng đến hoạt động của cảng, chứ không nên làm điều ngược lại là yêu cầu cảng phải không ảnh hưởng đến sinh hoạt đô thị của con người.

Chúng ta hảy cùng nghiên cứu các hiện tượng sau :

Ngày 29/9/2009, tàu Thành An trong tải hơn 1.000 tấn neo trong vịnh Đà Nẵng bị cơn bão số 9 đưa lên đại lộ Nguyễn Tất Thành. Nguyên nhân vịnh Đà Nẵng hở hướng Đông Bắc nên bão vào vịnh dể dàng.

Hàng năm, về mùa Đông, các cảng Vũng Áng, Chân Mây … đều bị đình trệ trong việc xếp dỡ hàng hóa. Nguyên nhân là vì cảng không che được gió mùa Đông Bắc.

Cảng Dung Quất phải duy trì mức nạo vét cao sau mùa mưa lũ. Nguyên nhân là việc xây dựng đê chắn sóng cảng Dung Quất không đúng hướng, nên phù sa từ sông Trà Bồng ra biển bị đẩy vào cảng Dung Quất.

Tỉnh Bình Định xây cầu dài nhất Việt Nam vượt đầm Thị Nại  đến khu kinh tế Nhơn Hội. Nhưng chiếc cầu trên cũng khó thay đổi bộ mặt kinh tế Thành phố Quy Nhơn vi năng lực tiếp nhận tàu biển của cảng Quy Nhơn cũng chỉ được 3 vạn tấn. Nguyên nhân đầm Thị Nại có sông Côn đổ vào nên bị cạn.

Để tính toán bố cục  cảng biển ở miền Trung cần dựa vào 4 yếu tố tự nhiên cơ bản như sau:

• Dòng sa bồi từ dãy Trường Sơn ra.
• Bão Biển Đông xoáy theo chiều ngược kim đồng hồ.
• Dòng ngầm Bắc Nam là động lực chính bồi lấp bờ biển miền Trung do sự chênh lệch nhiệt giữa Nam Bộ và Cực Bắc trái đất dưới tác động của lực quán tính Coriolis.
• Gió mùa Đông Bắc.

Trên cơ sở các yếu tố trên, tôi đề xuất 6 nguyên tắc bố cục cho cảng biển ở miền Trung như sau :

1. Cảng phải tránh được dòng hải lưu Bắc Nam đi vào vùng neo đậu hay khu cầu bến nhằm giảm chi phí nạo vét hoặc không thể nạo vét được.
2. Cảng phải tránh được gió mùa Đông Bắc, gió Tây Bắc, gió Bắc vì gió mùa Đông Bắc khi vào bờ biển Việt Nam gặp dãy Trường Sơn đã đổi thành gió Tây Bắc hay gió Bắc.
3. Cảng tránh gió từ hướng Đông đê tránh bão. Đặc điểm bão Biển Đông xoáy ngược kim đồng hồ nên các vịnh kín hướng Đông hay Đông Nam nhưng hở hướng Bắc vẩn chịu tác hại của bão.
4. Vịnh hình thành khu vực cảng phải không có cửa sông lớn, vì đó là nơi thoát sa bồi từ dãy Trường Sơn ra Biển Đông.
5. Luồng ra vào cảng không nên gần bờ vì sa bồi từ đáy biển có xu hướng di động từ Đông sang Tây trên toàn bộ dãy bờ Biển Đông Việt Nam.
6. Cảng phải có khu vực neo tránh gió mùa và bão, đưa đón hoa tiêu an toàn.

Dựa vào các nguyên tắc trên chúng ta có thể dể dàng hiểu được vì sao cảng Cam Ranh, Vân Phong, Vũng Rô sâu, kín sóng gió, an toàn.

Ngược lại khi các cảng biển miền Trung không đáp ứng các nguyên tắc trên thì tàu thuyền gặp nguy hiểm, hoạt động cảng bị đình trệ, chi phí duy trì độ sâu của cảng lớn./.