Đi tìm mô hình cảng Hải phòng mới.      KS. Doãn Mạnh Dũng ( Hội KHKT Tp HCM)

Vệt trắng là bố cục hệ thống cầu cảng cho cảng Hải Phòng mới.

Vùng giữa vệt trắng được nạo vét tạo thành vùng nước trước cầu cảng.

Bài số 34- Báo KHPT số 11/8(1286) ngày 19/12/2008

Bản in báo KHPT

Năm 2007 lượng hàng hóa vào Hải Phòng và  Quảng Ninh là 54.039.000 tấn. Theo kế hoạch của Cục Hàng Hải công bố tháng 7/ 2007 thì lượng hàng hóa qua khu vực Bắc Bộ sẽ là từ 43,5 đến 53,5 triệu tấn trong năm 2010 . Như vậy năm 2007 đã vượt chỉ tiêu năm 2010. Tính tính thêm luồng hàng từ Vân Nam Trung Quốc thì lượng hàng còn lớn hơn nhiều.

Vậy cảng và cầu tàu nào đáp ứng nhu cầu trên ?

Hệ thống đê của Đồng ằng Bắc Bộ định vị được 1.000 năm từ thời nhà Lý nên dòng sông Hồng khó thoát nước ra cửa Ba Lạt mà bị đẩy qua sông Đuống về Lục Đầu Giang rồi chia về sông Cấm. Do đắp đập Đình Vũ, phù sa không về cửa Cấm được nên đổ ra từ ngã ba Đình Vũ đế cửa Nam Triệu. Việc đầu tư lớn vào cảng Đình Vũ sẽ đối mặt với dòng sa bồi ngày càng lớn. Có thể vì vậy mà ý tưởng xây dựng cảng tại Đồ Sơn và Lạch Huyện xuất hiện.

Sa bồi từ Lục đầu giang về cảng Hải Phòng

Khi nghiên cứu dòng bồi lấp bờ biển Hải Phòng, ta thấy phù sa mùa lũ tháng 7,8 ra biển gặp gió Nam nên sa bồi bị đẩy theo hướng Nam Bắc. Vì lý do này, phía Nam bò biển Đồ Sơn bị cạn và có nhiều sa bồi nên kế hoạch xây  dựng cảng Nam Đồ Sơn thất bại. Luồng vào Lạch Huyện vùng Nam Cát Hải cũng chịu sự bồi lắng của dòng mặt như trên. Tại cửa Lạch Huyện độ sâu -14,7 m, nhưng ngoài cửa và luồng vào thì bị cạn. Bố cục hệ thống cầu tại cửa Lạnh Huyện rất khó khăn, vốn đầu tư rất lớn cho việc tạo mặt bằng. Luồng từ  biển vào cửa Lạch Huyện   sơ bộ phải dài 15 km để tránh các bãi cạn, tuy vậy nơi  cạn nhất là -5,2m tại ở phía Nam Cát Bà. Như vậy xây dựng cảng nước sâu Lạch Huyện cũng phải đối mặt với  nhiều thử thách, không chỉ về hệ thống cầu vượt sông, đường bộ, đường sắt, bố cục tuyến cầu tàu, mò còn cả sự bồi lấp luồng Lạch Huyện. Cảng Cái Lân đã xây được cầu 5,6 và 7  với tổng chiều dài 670m. Cầu 2,3,4 đang chuẩn bị xây dựng. Cảng Cái Lân bị hạn chế về độ dài cầu cảng, diện tích kho bãi và luồng vào phải nạo vét lớn để có độ sâu -10m. Như vậy chúng ta đang thật sự gặp khó khăn cho mô hình hệ thống cảng khu vực phía Bắc.

Về chiến lược vận tải, từ năm 1997, Hồng Kong, Singapore và Nhật chấm dứt xây dựng cầu tàu với độ sâu dưới 14m; độ sâu của cảng trung chuyển phải là 16m. Như vậy cảng Lạch Huyện khó đạt được. Nếu làm bằng mọi giá thì chi phí quá lớn. Nếu cảng Lạch Huyện chỉ đạt 14m thì cũng sẽ chỉ là cảng vệ tinh, nhưng điểm mạnh của nó là gần khu công nghiệp, như vậy cảng Lạch Huyện sẽ khó cạnh tranh với vị trí là cảng vệ tinh. Để giải bài toán trên cần xác định cảng Hải Phòng hay Cái Lân là hệ thống cảng vệ tinh. Từ quan điểm trên, tác giả đưa ra mô hình luồng và bố cục cảng mới cho cảng Hải Phòng như sau :

• Nhiệm vụ của tàu 2-3 vạn tấn là tàu con thoi chạy đến Hồng Kong hay Vân Phong, luồng từ Lạch Huyện vào khu vực phía Nam Thủy Nguyên, sử dụng khu vực sông Ruột Lợn làm mặt bằng khu vực mặt nước của cảng mới.
• Diện tích mặt nước cảng là 569 ha ; tuyến cầu tàu dài 10,5 km; tuyến luồng từ Lạch Huyện vào cảng mới dài 14 km trong đó có 3 km là sông tự nhiên và độ dài luồng phải đào là 11 km. ; để có luồng và và mặt nước cho toàn bộ vùng cảng, sơ bộ phải đào khoảng 80.338.000 m3 với giá 5,5 USD/m3 thì tổng chi phí là 442 triệu USD.

Nếu giải pháp này được sử dụng thì trong giai đoạn đầu sau khi đào luồng, có thể sử dụng luồng mới đào để khai thác cảng chính Hải Phòng hiện tại, đồng thời tiến hành xây dựng cảng mới. Trong tương lai nếu sa bồi từ nguồn sông Cấm về qua nhiều thì có thể xây đập ngay cửa sông Ruột Lợn chắn sa bồi từ sông Cấm, bõ cảng cũ và chỉ sử dụng cảng mới.

Mô hình trên có các ưu điểm như sau :

• Hệ thống cảng mới có 10,5 km cầu tàu và đủ độ rộng khu hậu phương từ 500-700 m thỏa mã nhu cầu hàng qua cảng Hải Phòng trong tương lai.
• Luồng vào thuận lọi, ổn định và không có sa bồi; không phải duy tu hàng năm.
• Vừa xây dựng vừa khai thác cảng chính.
• Không thay đổi quy hoạch hiện nay của thành phố Hải Phòng.
• Khu xây dựng cảng mới ít dân cư, dể quy hoạch hiện đại.
• Khu cảng mới có khả năng cạnh tranh vì gần các khu công nghiệp, gần đường 5 và đường sắt nối vào cũng gần hơn.
• Chi phí thấp hơn dự án Lạch Huyện vì giảm chi phí cầu vượt sông lớn.
• Có tuyến cầu tàu dài hơn bố cục cảng tại Lạch Huyện.

Nhược điểm là khu vực sẽ bị nhiễm mặn nhiều hơn và mất một phần đấy canh tác hay nuôi trồng thủy sản./.