Giải pháp chôn chất thài xỉ đồng ( hạt Nix) bằng bến thùng chìm . KS Doãn Mạnh Dũng
Bản in Báo Khánh Hòa số 1625 ngày 7/3/2004
Hạt xỉ đồng hay còn gọi là hạt Nix ( copper slag ) được Công ty TNHH Nhà máy Tàu biển Huyndai- Vinashin dùng để phun với áp lực lớn tẩy các chất bám như rỉ sắt, hà, sơn…trên võ tàu biển, giàn khoan…Hạt Nix là vật liệu có dạng hạt cấu thành từ sắt và oxit sillic trong quá trình luyện đồng. Trong quá trình tinh luyện này, hạt Nix được hình thành do đột ngột đông kết từ trạng thái nóng chảy và sau đó được rửa bằng nước áp lực cao. Thành phần hóa học của hạt Nix theo tài liệu của Việt Nam thì hàm lượng đồng 0,77 % ( dạng CuO), hàm lượng chì 0,15% ( dạng PbO), hàm lượng sắt 57,8% ( dạng Fe2 03 ). Hạt Nix có tính vật lý : màu den-sáng, độ cứng 6,7-7 Mohs/scale, tỷ trọng 3,6 tấn/m3 . Hổn hợp hạt Nix sau khi sử dụng có nhiều tạp chất, trong đó xỉ đồng và sơn chống hà là các chất ảnh hưởng không tốt với môi trường. Hiện nay tồn kho chất thải hạt Nix là 250.000 tấn. Dự kiến lượng chất thải hạt Nix hàng năm là 80.000 -100.000 tấn. Việc sử dụng hổn hợp hạt Nix và tạp chất ( gọi tắt là chất thải xỉ đồng ) sau khi sử dụng là bài toán mà nhiều nhà môi trường học quan tâm. Chúng ta đã bỏ ra nhiều tỷ đồng để dùng chất thải xỉ đồng làm gạch nhưng còn nhiều lo âu, hơn nữa lượng chất thải xỉ đồng sử dụng trong gạch còn quá ít.
Tôi đề xuất giải pháp như sau :
Để xây dựng cảng trung chuyển công-ten-nơ quốc tế tại vịnh Vân Phong, mô hình làm cầu cảng bằng bến thùng chìm ( còn gọi là caisson) được chọn là giải pháp tối ưu. Bến thùng chìm là một kết cấu bê tông cốt thép, có nhiều ngăn, được xây dựng trên bờ hay trên ụ nổi, sau đó hạ thủy, kéo nổi đến vị trí xây dựng rồi đổ các vật liệu nặng vào các ô trong thùng. Cuối cùng đổ bê tông trên mặt gắn kết với các kết cấu phần trên bến. Về nguyên tắc, độ dày bê tông cốt thép bến thùng chìm như sau : Chiều dày của tường ngoài từ 30-40 cm, tường trước ( nơi tàu tựa vào ) thì dày hơn tường phía sau. Đay củ bến thùng chìm, dày từ 30-60 cm. Tường ngăn dày 20 cm chia bến thùng chìm ra làm nhiều ô. Tại cầu cảng Cái Lân, với độ sâu trước bến là -13 m, bến thùng chìm có kích thước 11 m rộng x 20 m dài x 16 m sâu, nặng 1.770 tấn với thể tích rỗng khoảng 3.000 m3. Bến thùng chìm ở cầu cảng Cái Lân có đồ dày bê tông cốt thép tường bao là 40 cm, độ dày tường ngăn cách các ô là 20 cm.
Tại cầu cảng công-ten-nơ Vân Phong, độ sâu trước bến -16 m, nên kích thước bến thùng chìm sẽ lớn hơn nhiều. Việc thiết kế bến thùng chìm đang tiến hành. Với độ dày bê tông cốt thép như trên, khoang rổn của bến thùng chìm là vị trí lý tưởng cho việc chưa đựng chất thải xỉ đồng.
Chu trình xử lý chất thải xỉ đồng như sau :
Khi bến thùng chìm được định vị tại vị trí làm cầu cảng, thay vì đổ cát, sỏi, đá vào lòng bến thùng chìm, chúng ta đổ chất thải xỉ đồng. Nếu chúng ta ngại sự va chạm của tàu gây bể bến thùng chìm thì ngăn bê tông ngoài cùng – nơi tàu tựa vào đổ cát , sỏi, đá còn các ngăn bên trong dùng chưa chất thải xỉ đồng.
Việc thiết kế bến thùng chìm với mục tiêu kết hợp chưa chất thải xỉ đồng thì cần bịt chặt các lổ các lổ thông từ bên trong bến thùng chìm với nước biển và nước ngầm bên ngoài.
Đề xuất này nếu được Nhà nước chấp thuận, cần có sự hợp tác giữa đơn vị thiết kế và thi công bến thùng chìm với Công ty TNHH Nhà máy tàu biển Hyundai- Vinashin là đơn vị cần thải chất thải xỉ đồng. Vì chi phí cho việc thiết kế và thị công bến thùng chìm cho mục tiêu chôn chất thải xỉ đồng sẽ tăng lên đôi chút. Giải pháp chôn chất thải xỉ đồng trong bến thùng chìm tương tự như việc chôn các chất thải phóng xạ nên rất an toàn và ổn định.
Đây là giải pháp lâu dài và tối ưu, Vì độ dài cầu cảng ở vịnh Vân Phong có tiềm năng quá lớn, nên “ khó chứa” chất thải xỉ đồng sẽ thỏa mãn nhu cầu cần xử lý của Công ty TNHH Nhà máy tàu biển Hyundai- Vinashin nói riêng và của tỉnh Khánh Hòa nói chung.
Ngày 25/2/ 2004 Công ty dịch vụ vận tải Sài Gòn ( Tranaco) đã có văn bản gửi Tỉnh ủy và UBND tỉnh Khánh Hòa xin chủ trương để khai triển Dự án đầu tư xây dựng Nhà máy đúc bến thùng chìm kết hợp với việc chôn chất thải xỉ đồng./.
