Chuyển lũ về vịnh Thái Lan bằng kênh nào ? KS. Doãn Mạnh Dũng
Biên độ thủy triều tăng từ Hòn Đất đến Rạch Giá vì vậy Rạch Giá là nơi thoát lũ tốt nhất từ ĐBSCL ra vịnh Thái Lan.
Bài số 18, Báo KHPT số 31(899) ngày 11/8/2000
Nhân dân cả nước đang hướng về Đồng Bằng Sông Cữu Long (ĐBSCL) chia sẽ nổi lo lắng do lũ sớm đã phá vỡ hầu hết hầu hết bờ bao gây tổn thất nặng vụ hè thu và tính mạng đồng bào.
Bản in
Phải chăng các hiện tượng trên là tất yếu mà con người phải chấp nhận ?
Tập quan canh tác xưa của vùng Đồng Tháp Mười
Khi lúa đã trở thành hàng hóa của Nam Bộ, đất đai được tích tụ và tập trung cao độ. Các chủ đất đều lập nhà cửa, kho tàng ở vùng đất cao. Vùng đất canh tác thường xa nơi cư ngụ. Khi nước rút, chủ đất tổ chức nhân công đi lập lán trại, cày đất và sạ lúa.Đến mùa mướn công đi cắt lúa đem về kho tàng. Các lán trại bị bỏ cho lũ cuốn và hàng năm phải làm lại. Như vậy mô hình canh tác xưa vẩn theo nguyên tắc “ an cư lạc nghiệp” mà vẩn sử dụng sa bồi do lũ đem đến.
Bên cạnh tập quán sản xuất có tính tập trung trên của các chủ đất hay các dòng họ lớn còn có một số ít người nghèo hay từ xa mới đến tìm đất khai pha thì bám trụ giữa các vùng trũng ngập nước.
Giải pháp đê bao
Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, các vùng trũng Đồng Tháp Mười (ĐTM) trở thành căn cứ địa cách mạng. Một số điểm cao giữa ĐTM được con người nâng cao thêm làm điểm tựa trong mùa mưa lũ. Sau chiến tranh, do nhu cầu khai thác đất nên nhiều vùng trong ĐTM trở thành làng xã. Khi lũ về, các vùng dân cư bị đe dọa, ý tưởng xây dựng đê bao hình thành và nhanh chóng phát triển. Song vùng đất mặt ĐTM hình thành từ trầm tích thực vật là chính. ĐTM lại rất xa nguồn đất, đá nên việc sử dụng đất mặt tại chổ để đấp đê hay bờ bao là không đảm bảo chất lượng. Hơn nữa, khi cả ĐBSCL đều xây dựng đê bao thì mực nước vùng đầu nguồn se dâng cao và đê bao nhanh chóng bị phá hủy.
Giải pháp chuyển lũ ra vịnh Thái Lan bằng kênh Vĩnh Tế.
Chúng ta biết, lũ vào Việt Nam bằng đường tràn qua vùng ĐTM là chính. ĐTM nằm ở hạ lưu kênh Vĩnh Tế. Vì vayaj lũ từ ĐTM không thế ra Tân Châu, sang Châu Đốc vào kênh Vĩnh Tế. Kênh Vĩnh Tế chạy từ Châu Đốc đến Hà Tiên có đoạn giữa là vùng núi đá với các điểm cao. Vì vậy nước trên kênh Vĩnh Tế từ Châu Đốc rất khó khăn khi chảy về Hà Tiên. Hơn nữa, vùng bờ biển Rạch Giá thấp hơn vùng bờ biển Hà Tiên – Hòn Đất nên chuyển lũ từ phía Châu Đốc sang vùng biển Hà Tiên- Hòn Đất bằng kênh Vĩnh Tế là rất hạn chế.
Thực tế, lũ sớm tháng 7 năm nay,đã bộc lộ chất lượng của đê bao và năng lực thoát lũ của kênh Vĩnh Tế.
Giải pháp đề xuất
- Làm hồ ĐTM, chọn các vùng nằm trên đường tràn của lũ là hồ ĐTM.
- Từ phía Nam hồ ĐTM đào kênh nối với sông Vàm Nao.
- Từ sông Vàm Nao, đào kênh nối với bờ biển Nam Hòn Đất- Bắc Rạch Giá.
Khi lũ lớn mà triều cường hướng Đông thì lũ sẽ chảy về hướng Tây theo hồ và kênh dẩn về Bắc Rạch GIá. Hồ và Kênh không chỉ là đường thoát lũ mà là nơi trữ nước cho mùa khô.
Bằng giải pháp trên, nhân dân sẽ cư ngụ và canh tác ngoài đường tràn của lũ. Đồng ruộng vẩn có thể lấy nước từ hồ ĐTM theo sự kiểm soát của con người.
Vùng hồ ĐTM trước đây trồng lúa nay chuyển sang nuôi trồng thủy sản. Giải pháp này đáp ứng mục tiêu “ an cư lạc nghiệp” đem lại nhiều hữu ích về kinh tế và xã hội./.
