Góp vài ý vào chủ trương “ An cư lạc nghiệp cho Đồng Bằng Sông Cửu Long.   KS. Doãn Mạnh Dũng

Vị trí hồ Đồng Tháp Mười, đường dẩn lũ về Rạch Giá  và ra vịnh Thái Lan.

Bài số 19, báo KHPT Tp. HCM, số 41(909) ngày 20/10/2000

Bản in

Sự lệch pha thủy triều Đông và Tây của Nam Bộ là cơ sở chuyển lũ ra vịnh Thái Lan.

Biên độ thủy triều cường tại bờ biển Rạch Giá cao hơn bờ biển Hòn Đất – Hà Tiên là cơ sỏ để đưa lũ về Rạch Giá.

Quyết định số 99- TTg ngày 9/2/1996 của Thủ tướng Chính phủ chỉ rõ “ Công tác thủy lợi vùng ĐBSCL phải nhằm sử dụng và khia thác triệt để và hợp lý nhất nguồn nước sông Mekong là nguồn tài nguyên thiên nhiên to lớn và rất quý giá, đồng thời phải có biện pháp hạn chế tối đa tác hại do lũ lụt gây ra”.

Để thực hiện chủ trương trên, quan điểm “ Sống chung với lũ “  đã có hiệu quả trong việc nâng cao sản lượng gạo nhưng đã lúng túng trong mục tiêu hạn chế tối đa tác hại do lũ gây ra. Các nhà khoa học Việt Nam chưa giải quyết được về mặt lý thuyết trong vấn đề cắt lũ về vịnh Thái Lan. Vì vậy chủ trương” Sống chung với lũ” là đúng và  có tính thực tiển trong thời gian trên.

Tháng 6/1996, lần đầu tiên về Hà Tiên, tôi đã phát hiện sự khác biệt về thủy triều bờ biển Đông và Tây Nam Bộ. Trên cơ sở biểu đồ thủy triều Hà Tiên và Vũng Tàu ghép chồng lên nhau từng giờ, chúng ta có thể sung sướng thấy rằng pha của thủy triều hai nơi này hoàn toàn lệch nhau. Đây là yếu tố lý thuyết cơ bản để khẵng định lũ có thể chuyển lũ về hướng Tây. Song, có nhà thủy lợi lo lắng rằng , nếu chuyển lũ về hướng Tây mà dòng Mê Kong chuyển hẵn về hướng Tây thì môi trường bờ biển Đông sẽ gặp thảm họa. Đây là bài toán lớn và cuối cùng tôi đã giải được bằng một quy luật sau :

“ Dòng sông có hướng chủ đạo ra biển từ vùng có biên độ thủy triều cường thấp về vùng có biên độ thủy trường cường cao hơn” .

Quy luật trên được kiểm nghiệm trong thực tế qua các dòng chảy từ Hà Tiên về Rạch Giá, hướng chảy của sông Trường Giang từ Thăng Bình, Tam Kỳ – Quảng Nam về đầm Kỳ Hà, hay dòng chảy trong phá Tam Giang – Cầu Hai ra biển theo hướng chính là cửa Thuận An và cửa Tư Hiền.

Quan sát thấy : biên độ thủy triều cường phía Vũng Tàu đạt đến 4 m, trong khi phía Hà Tiên 1,6 m . Do đó chúng ta hoàn toàn tin rằng, dòng sông Mê Kong không thể chuyển hẳn về hướng Tây. Về mặt bố cục địa hình, chúng ta thấy, từ Long Xuyên ra bờ biển Tây là 60 Km, còn ra bờ biển Đông là 160 Km. Bằng giải pháp toán học ta thấy : khi có cùng độ dốc, từ Long Xuyên lượng nước thoát ra biển Tây sẽ gấp 1,63 lần lượng nước thoát ra biển Đông. Như vậy về lý thuyết, chúng ta hoàn toàn có thể chuyển lũ về vịnh Thái Lan với mục tiêu “ An cư lạc nghiệp” lâu dài cho nhân dân ĐBSCL. Vấn đề còn lại là cần tìm mô hình chuyển lũ sao cho với vốn đầu tư thấp mà có nhiều hiệu quả nhất về kinh tế, xã hội và quốc phòng.  Với quan điểm trên, tôi đã đề xuất mô hình “ Chống lũ và chống hạn cho ĐBSCL” . Nguyên tắc của mô hình này là làm hồ và đường thoát lũ về hướng Tây khi lũ lớn. Hồ và đường thoát lũ là nơi giữ nước cho mùa khô. Mô hình trên, đã trình bày trên báo KHPT số 697  ngày 30/8/1996, số 743 ngày 25/7/1997, số 747  ngày 22/8/1997, số 775 ngày 13/3/1998. Quy luật lũ có xu hướng ngày càng tăng vì tình trạng phá rừng nguyên sinh đầu nguồn. Rừng dù có được trồng lại, con người chỉ có loại rừng một tầng.

Ngày 29/9/2000, bản tin cuối ngày của Đài truyền hình Việt Nam VTV1 đã đưa tin cảnh báo của các nhà khoa học rằng , lượng nước sông Mekong tăng 10 – 20% trong các năm tới. Muốn hay không, việc chống lũ và chống hạn cho vùng hạ lưu sông Mekong là một nhu cầu tất yếu khách quan, nếu chúng ta muốn xây dựng một đất nước giàu có và văn minh.

Mô hình gồm ba công trình cơ bản là :

• Làm hồ Đồng Tháp Mười.
• Đào kênh Long Hưng – Phú Mỹ dài ,5 km.
•  Đào kênh Vàm Nao- Bắc Rạch Giá dài 60 km.

Để chống lũ và chống hạn, nhân dân Trung Quốc đang xây hồ Tam Hiệp dài 100 km , có độ sâu đến 27m. Vì vậy một mô hình thoát lũ và chống hạn như đề nghị trên đây không thể là quá lớn./.