Sông Kiến Giang là “nghịch hà” hay “thuận hà”. KS. Doãn Mạnh Dũng
VỊ trí và hướng di chuyển của sông Kiến Giang
Con người nhận thức thường bắt đầu từ ngũ giác gồm thị giác ( mắt nhìn), thính giác ( tại nghe), khứu giác ( mũi ngửi), vị giác (lưỡi nếm), xúc giác ( da chạm). Nhưng nhờ văn minh con người biết tư duy theo lớp, điển hình là dùng toán học để tư duy.
Xưa các dòng sông ở Việt Nam đều có quy luật chung là chảy từ Tây Bắc xuống Đông Nam hay từ Bắc xuống Nam. Nhưng dòng sông Kiến Giang lại chảy từ Nam ra Bắc nên giới tinh hoa của đất Quảng Bình xưa gọi là “ nghịch hà “. Nhưng cách tư duy trên đã làm oan cho con sông Kiến Giang và đi cùng tư duy trên cho rằng vùng đất nầy tất yếu sẽ sinh ra những con người “ nghịch tử “.
Dùng phương pháp luận khoa học ta có thẻ giải thích con sông Kiến Giang không là “ nghịch hà” mà là “ thuận hà”.
Sông Kiến Giang nằm ở sườn Đông dãy Trường Sơn giữa đồng bằng ven biển nhỏ hẹp.
Sông Kiến Giang dài 58 km, bắt nguồn từ sườn Đông dãy Trường Sơn từ vị trí phía Bắc cửa sông Bến Hải – gọi là cửa Tùng.
Vùng Quảng Trị – Thừa Thiên Huế, chế độ chính là bán nhật triều.
Cửa Tùng có biên độ thủy triêu 0,4 m đến 0,5 m.
Phía Bắc cửa Tùng là cửa sông Nhật Lệ có biên độ thủy triều cường từ 1,2 m đến 1,6 m.
Nước chảy về chổ trũng. Bằng phương pháp toán học, ta biết lưu lượng nước tăng theo đồ thị parabol khi tăng độ cao h. Vì cửa Nhật Lệ có biên độ thủy triều cường cao nên vị trí này sẽ thấp hơn vị trí cửa Tùng nên dòng Kiến Giang phải chảy về phía cửa Nhật Lệ.
Như vậy lý thuyết “ Hướng dòng sông khi chảy ra biển” của KS. Doãn Mạnh Dũng là hoàn toàn đúng với hướng của dòng sông Kiến Giang khi ra cửa Nhật Lệ.
Vì vậy dòng Kiến Giang không phải “ nghịch hà “ mà là “ thuận hà” , nói cách khác dòng Kiến Giang chảy về nơi trũng hơn.
Thực tiển tại Việt Nam cho ta nhiều ví dụ sau :
Sông Mê Kông chảy đến Tân Châu ( Kiên Giang ) thì không ra vịnh Thái Lan mà ra Biển Đông vì bờ biển Tây tại Rạch Giá biên độ thủy trều cường chỉ 1,8m còn phía Biển Đông tại cửa Trần Đề có biên độ thủy triều cường cao đến 4m.
Sông Trường Giang ở Quảng Nam chảy từ Thăng Bình về Kỳ Hà vì biên độ thủy triều cường tăng từ Nam cửa Hội An đến Kỳ Hà.
Ở Thừa Thiên – Huế , sông Bồ và sông Ô Lâu từ chân dãy Trường Sơn ra biển. Vì biên độ thủy triều cường tăng dần từ đập Hòa Duân đên cửa Tư Hiền và tăng dần từ đập Hoàn Duân đến cửa Thuận An nên sông Bồ quay về hướng Nam còn sông Ô Lâu chảy về hướng Bắc.
Như vậy phương pháp tư duy từ ngũ giác là tư duy đơn giản trong khoa học và cần có phương pháp tư duy theo toán học. Nhà triết học Kant ( 1724-1804), cho rằng tư duy cần theo nhiều lớp. Càng nhiều lớp thì độ chính xác càng cao. Trước thiên nhiên, con người không hiểu nên gọi là “ nghịch hà” thực ra mọi sự tồn tại của thiên nhiên đều có logic của chính nó. Chính sự hiểu biết còn quá đơn giản nên con người đã gán cho con sông Kiến Giang là “ nghịch hà”.
Câu chuyện trên đã chỉ ra, con người trước khi quyết định những vấn đề hệ trọng của đất nước, cần xuất phát không chỉ từ sự nhận thức bằng “ ngũ giác “ mà phải bằng phương pháp luận khoa học với các công cụ như toán học, vật lý học…
Các bài toán được đặt ra từ nhu cầu của cuộc sống, là những bài toán cần sớm nhất có được những lời giải. Đó là nhu cầu thiết thực để Việt Nam sớm tiến đến văn minh./.
