Ứng dụng quy luật thủy triều để chọn cửa xã lũ về vịnh Thái lan.  Ks. Doãn Mạnh Dũng- Viện Chiến lược Bộ Giao thông Vận tải.

Biên độ thủy triều cường ở Việt Nam

Bài số 5 – Số báo 743 ngày 25/7/1997

KInhtebien online : Ngày 23 /10/2006, ông Võ Văn Kiệt mời KS. Doãn Mạnh Dũng đến gặp tại 16 Tú Xương qua thư ký anh Trịnh. Trong cuộc họp KS. Doãn Mạnh Dũng giải thích hiện tượng lũ khó qua T5, ra Hòn Đất mà phá con lộ 80 từ Hòn Đất về Rạch Giá. Ông Võ Văn Kiệt trách vì sao không gửi thư cho ông. Tôi trả lời  :

• Cháu đã công bố trên báo.

Ông Võ Văn Kiệt nói :

• Viết báo, ai đọc .

Nay tác giả đăng lại bài báo in  KHPT số 743 ngày 25/7/1997.

Chúng ta hảy khảo sát biên độ thủy triều tại các cửa sông Hồng và sông Mekong.

Tại cửa Ba Lạt- sông Hồng, biên độ thủy triều cường ( BĐTTC ) là 3,7 m. Phias Bắc và  Nam cửa Ba Lạt BĐTTC giảm dần đến Hải Phòng và Vinh còn lại 3m.

Các cửa sông Mekong BĐTTC cũng là 3,7m. Từ phía Bắc Vũng Tàu đến Xuyên Mộc và từ  phía Nam cửa Tranh Đề ( Trần Đề) đến gần mũi Cà Mau giảm dần còn 3m.

Hay nói cách khác , các dòng sông đã tự chọn nơi có biên đọ thủy cao nhất làm cửa sông. Tại sao vậy ?

Con người khai thác đất tính từ mặt nước thủy triều thấp nhất. Đó còn gọi là đường cơ sở để tính biên giới hải phận quốc gia. Nhưng cao độ của mực nước biển chuẩn tại một điểm là cao độ trung bình của thủy triều tại điểm đó. Chính vì vậy, nơi nào có thủy triều với biên độ càng cao thì nơi đó mực nước biển chuẩn cao hơn mực nước thủy triều khi xuống thấp. Điều đó lý giải vì sao dòng sông Mekong chảy đến Long Xuyên cách biển Tây 60 km rồi đổi hướng để qua 160 km ra biển Đông.

Bản chất khoa học trong chống lũ của ĐBSCL là lợi dụng sự lệch pha của thủy triều hai bờ biển Đông và Tây.

Ta biết lưu lượng gây lũ chỉ chiếm 15%. Trạng thái thủy triều phía Đông là bán nhật triều không đều, còn phía Tây là nhật triều không đều.

Ta coi thủy triều như một bơm vô hình đẩy, hút ngày 2 lần từ hướng Đông. Thời gian đẩy chiếm một nữa thời gian lũ. Trước nay, khi lũ về mmaf triều cường thì con người bất lực. Nay ta sử dụng sự lệch pha của thủy triều Đông và Tây để cắt lũ về hướng Tây trong thời gian pha đẩy của thủy triều phía Đông.

Nhưng ở hướng Tây, ta nên chọn vùng biển nào để xã lũ ?

Khảo sát thủy triều dọc bờ biển từ Rạch Giá đến Hà Tiên. Ta thấy biên độ không thay thay đổi từ Hà Tiên đến Hòn Đất là 0,9m. Từ Hòn Đất đến Rạch Giá biên độ thủy triều tăng rất nhanh và cao nhất vùng sát thị xã Rạch Giá là 1,8m.

Điều đó lý giải sự hình thành cửa sông Cái tại Rạch Giá và việc thoát lũ vùng bờ biển từ Hà Tiên đến Hòn Đất là rất kém. Vì vậy việc mở các kênh Vĩnh Tế, T2, T3, T, T5, T6, Tám Ngàn, Luỳnh Huỳnh đến Tri Tôn mang ý nghĩa thủy lợi nhiều hơn thoát lũ. Một lượng nước đáng kể sẽ khó thoát ra biển mà theo kênh Rạch Giá chảy từ Tây sang Đông để về cửa Rạch Giá.

Do đó, việc mở hướng thoát từ Vàm Nao ra Bắc Rạch Giá là hợp lý. Hướng thoát lũ này không chỉ chống lũ cho tứ gIác Long Xuyên mà cho cả Đồng Tháp, Long An và Tiền Giang. Chúng ta hoàn toàn không lo lắng sông Mekong chuyển dòng từ Đông sang Tây. Trạng thái thủy triều là kết quả tác dụng của lực hút và lực ly tâm của Trái đất, lực hấp dẩn của Mặt trời và Mặt trăng lên địa hình tổng thể của cả vùng Nam Á. Thủy triều bờ biển Đông và Tây không thể biến đổi. Dòng sông Mekong vẩn phải đời đời đổ ra biển Đông ở vùng có biên độ thủy triều cao nhất. Điều may mắn cho ĐBSCL là nhờ có bờ biển Tây có thủy triều lệch pha với biển Đông đã giúp cho con người tìm ra “ chiếc Xu páp” vô hình để xã lũ khi lũ lớn và triều cường hướng Đông./.